Spis treœci

Szczegolowy plan przedlozony Ministerstwu Spraw Zagranicznych Holandii

PROJEKT MATRA OSL

Organizowanie spoleczności lokalnej w Polsce

polskie tlumaczenie tekstu oryginalu z dnia 11 listopada 1997

wraz z pozniejszymi poprawkami

Leeuwarden, Gdańsk 11 listopada 1997

Wstęp

Dokument ten zawiera propozycję projektu przygotowanego dla Funduszu MATRA Ministerstwa Spraw Zagranicznych Holandii. Projekt ten został napisany w oparciu o podstawowe wytyczne tzw. „Standardowej struktury projektu" proponowanej przez to Ministerstwo. Przedkładana propozycja powstała w wyniku wzajemnej współpracy jej holenderskich i polskich uczestników. Ze względu na: urlopy akademickie, liczbę zaangażowanych w te działania osób oraz różnice systemowe występujące pomiędzy naszymi krajami przygotowanie i uszczegółowienie zarówno technicznych jak i personalnych aspektów tego projektu było dość czasochłonne W efekcie omawianego współdziałania powstał czytelny zarys współpracy oraz szczegółowe uzgodnienia odnośnie jej poszczególnych elementów.

Prezentowana poniżej propozycja Projektu została napisana przez drs. W.M.J. Bloka, wykładowcę NHL, który jest nie tylko inicjatorem tego Projektu ale także prawdopodobnie jego przyszłym managerem. Współpracownikiem autora był holenderski księgowy L.F. Rynja. W Polsce większość prac przygotowawczych zrealizował nauczyciel SPPSS w Gdańsku, mgr P. Oniszczuk, mający pełnić rolę lokalnego koordynatora Projektu i dr. P.A. Czekanowski mający pełnić rolę pracownik naukowo dydaktyczny /współtwórca projektu.

W opinii wszystkich zaangażowanych osób i instytucji Projekt ten stanowi pewne wyzwanie ale służy zarazem za podstawę do kontynuacji i dalszego rozwoju - sięgającej 1994 roku - współpracy pomiędzy SPPSS w Gdańsku a NHL. Mamy wszyscy nadzieję i jednocześnie liczymy na rządowe wsparcie tego Projektu. Przekonani jesteśmy, że tego typu współdziałanie naszych pracowników jest niezbędne i przyniesie efekty wpływające na urzeczywistnienie zjednoczonej, demokratycznej Europy, której mieszkańcy będą mieli zapewniony odpowiedni standard życia.

Leeuwarden i Gdańsk

11 listopada 1997

Data, z którą ukazuje się ta publikacja, jest znacząca z trzech powodów:

- jest to dzień św. Marcina, który dzielił się swym bogactwem z biednymi

- jest to polskie Narodowe Święto Niepodległości

- są to urodziny inicjatora Projektu

NOORDELIJKE HOGESCHOOL LEEUWARDEN

Ministerstwo Spraw Zagranicznych DEU/UM

Postbus 20061

2500 EB ‘s-GRAVENHAGE

Wasze pismo: DEU-UM/ 603 /97

Temat: Dokument nt. Projektu PL/ 96 /11

Leeuwarden, 14 listopada 1997 roku.

Jako załącznik do tego pisma przesyłam Panu plan projektu MATRA, o który Pan prosił w swoim piśmie z dnia 16 czerwca 1997 roku (DEU-UM/ 603 /97). Plan projektu MATRA pt. „Organizowanie społeczności lokalnej w Polsce” z dnia 11 listopada 1997 jest efektem współpracy trzech partnerskich instytucji z Gdańska, w Polsce. Projekt ten ma przyczynić się do rozwoju tych przekształceń ustrojowych w Polsce, które zorientowane są na wzrost demokratyzacji i współuczestnictwa w życiu społecznym. Wkład tego Projektu w omawiane zmiany ma odbywać się poprzez inicjowanie i rozwój długotrwałego (edukacyjnego i praktycznego) profesjonalnego wspierania najsłabszych grup polskiego społeczeństwa tak, aby poprawić ich sytuację i wzmocnić ich rolę społeczną.

Wszystkie włączone w Projekt instytucje wyrażają swoje zadowolenie z tego, że istnieje Program MATRA. To właśnie MATRA stwarza możliwości zrealizowania przedsięwzięć , które uważamy za istotne dla Polski, przyczyniając się zarazem do tego, iż nasza współpraca może objąć również cele długookresowe.

Wyrażamy nadzieję, że zapozna się Pan z naszym Projektem i w efekcie zostaniemy zaproszeni do jego realizacji.

W imieniu niżej wymienionych instytucji:

Szkoły Policealnej Pracowników Służb Społecznych (SPPSS) w Gdańsku

Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) w Gdańsku

Wojewódzkiego Zespołu Pomocy Społecznej (WZPS) w Gdańsku

Noordelijke Hogeschool Leeuwarden (NHL), Instituut voor Zorg- en Welzijnsopleiding

Z poważaniem

ir. F. Kuipers

Przewodniczący Zarządu

Spis treści

Wstęp

List przewodni

1. Podstawowe informacje o Projekcie

2. Dane wyjściowe

2.1. Region

2.2. Problemy

2.3. Polityka

2.4. Odniesienia do pracy socjalnej

2.5. Instytucje biorące udział w Projekcie

3. Cele

3.1. Cele krótko i długookresowe

3.2. Efekty i ich rozpowszechnianie

4. Sposób realizacji

4.1. Zadania i formy działalności

4.2. Etapy/ harmonogram realizacji

5. Zasoby

5.1. Zasoby ludzkie

5.2. Wkład regionu korzystającego z projektu

6. Znaczenie Projektu

6.1. Powiązanie projektu z celami działalności programu MATRA

6.2. Istota i znaczenie udziału strony holenderskiej

6.3. Oczekiwane pozytywne rezultaty i efekty projektu

7. Warunki i efektywność realizacji projektu

7.1. Osoby realizujące projekt ( personel)

7.2. Efektywność a zyski i koszty realizacji projektu

8. Organizacja, zarządzanie i kontrola

8.1. Organizacja Projektu

8.2. Zakresy odpowiedzialności

8.3. Kontrola i procedury finansowe

Literatura

Suplement

1. Listy intencyjne z: SPPSS, MOPS i WZPS - 2. Ramowy plan nauczania w SPPSS w Gdańsku - 3. Życiorysy osób odpowiadających wymaganiom Projektu

1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PROJEKCIE

Numer projektu: PL/96/11

Tytuł projektu: Organizowanie społeczności lokalnej w Polsce

Umiejscowienie: Polska/region gdański

Sektor: Edukacja / praca socjalna / organizacje obywatelskie (mieszkańców) i

uczestnictwo w nich

Grupa celowa: Osoby studiujące pracę socjalną, nauczyciele pracy socjalnej oraz

pracownicy socjalni

Składający wniosek: Noordelijke Hogeschool Leeuwarden (NHL), Instytut Opieki i Pomocy

Społecznej, Katedra Pracy Socjalnej

Realizatorzy Projektu: - Szkoła Policealna Pracowników Służb Społecznych (SPPSS) w

Gdańsku

- Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS) w Gdańsku

- Wojewódzki Zespół Pomocy Społecznej (WZPS) w Gdańsku

- Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Edukacji Socjalnej

- Noordelijke Hogeschool Leeuwarden NHL (Północna Wyższa Szkoła

Zawodowa w Leeuwarden), Instytut Opieki i Pomocy Społecznej,

Katedra Pracy Socjalnej

Okres realizacji: 2,5 roku (wrzesień 1998 - luty 2001)

Nakłady: NLG 829.916 guldenów (PZL 1.660.000). Średnie roczne koszty

NLG 331.966 (PZL 664.000).

2. Dane wyjściowe

2.1 Region

Gdańsk leży na północnym wybrzeżu Polski. Jest on głównym miastem silnie zurbanizowanego terenu liczącego około miliona mieszkańców. Na terenie tym dominuje klasa robotnicza ze stosunkowo małym - choć obecnie wzrastającym - udziałem klas średniej i wyższej. Gdańszczanie zainicjowali i odegrali istotną rolę w ostatnio zachodzącym procesie przekształcania się Polski w demokratyczny kraj z funkcjonującym wolnym rynkiem. To miejsce było i jest nadal bazą „Solidarności” jak również innych sił demokratycznych.

Dobrze znane problemy występujące na obszarach zurbanizowanych, takie jak problemy mieszkaniowe, przestępczość, bezrobocie, przeludnienie oraz narkomania (nałogi) są również i tu obecne. Tereny wokoło miasta są zaniedbane, ponadto brakuje zaplecza i odpowiednich miejsc dla najsłabszych członków społeczeństwa takich jak dzieci, ludzie starzy czy niepełnosprawni. Jak na razie lokalna i regionalna polityka mająca na celu rozwiązywanie tych problemów dopiero rozwija się, ograniczają ją bowiem nie tylko skromne środki ale również niski stopień decentralizacji polityki na szczeblu rządowym.

2.2. Problemy

Polski socjolog Lena Kolarska-Bobińska w swoim artykule zatytułowanym „Społeczeństwo obywatelskie a anomia społeczna w Polsce (Acta Sociologica 1990 (33), 4, s.277-288) opisuje transformację społeczną w swoim kraju. Państwo zaczyna wycofywać się z pewnych sfer a dzięki temu tworzy się nowa „przestrzeń” społeczna - przestrzeń, którą mogą wypełnić samoorganizujący się obywatele. Ta nowa przestrzeń, czy też wolność, wprowadza pewne zamieszanie będąc zarazem nowym wyzwaniem. Polski socjolog opisuje te problemy. W życiu publicznym ludzie prezentują postawy wyuczonej bezradności i uzależnienia. W życiu prywatnym ci sami ludzie działają z wiarą w siebie i wykazują się przedsiębiorczością.

Autorka wskazuje na konieczność poczynienia zmian na tym polu poprzez stworzenie nowych struktur i form aktywności oraz poprzez propagowanie nowych pomysłów i idei jak również nowych wzorów zachowań. Autorka podkreśla, że (w Polsce) „adwokaci zmian” skupiają się wokół wspólnych wartości zamiast wokół (mocniej integrujących) wspólnych interesów grupowych. Kończąc swój artykuł stawia hipotezę „że w przyszłości krystalizowanie się i reprezentowanie interesów grupowych wyraźnie zyska na znaczeniu w procesie samoorganizowania się społeczeństwa”.

W Polsce można zauważyć to, że rozwijająca się klasa „businessmenów” i innych „nowobogackich” jest w stanie poradzić sobie w nowej sytuacji i zadbać o własne interesy. Jednakże większość ludzi żyje w odmiennych warunkach. Powszechnie wiadomo, że w naszym społeczeństwie ludzie starzy, niepełnosprawni i bezrobotni żyją w relatywnie ciężkich warunkach. Podobnie sprawa wygląda w tzw. klasach niższych, które w społeczeństwie odgrywają mniej istotną rolę. Zarówno w ich interesie jak i w interesie demokracji leży to, aby te grupy społeczne artykułowały swoje potrzeby i swoje interesy i żeby potrafiły przekładać te potrzeby i zainteresowania na własne działania jak i wymagania stawiane społeczeństwu. W ten sposób będą mogły pełniej włączyć się w to społeczeństwo i wesprzeć demokrację.

2.3. Polityka

W opinii Zachodu polska gospodarka funkcjonuje całkiem nieźle (Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju: „Raport nt. przemian 1997", Londyn 1997).

Polska polityka społeczna zmienia się (zabezpieczenie społeczne, decentralizacja) lecz nadal mocno odstaje od standardów krajów Wspólnoty Europejskiej. Pieniądze, inicjatywy (działania) i udział są kluczowymi słowami odnoszącymi się do procesu wzmacniania systemu społecznego. Wśród polskich ekspertów wzrasta świadomość, iż praca socjalna jest potrzebna nie tylko do wspierania jednostek i rodzin, ale jest również niezbędna i użyteczna w rozwiązywaniu problemów społecznych. Ponadto stymuluje innowacyjność i znaczenie struktur i instytucji społecznych. Na tym tle zrozumiały jest fakt wzrastającego zainteresowania a zarazem chęci wspierania policealnych szkół pracy socjalnej oraz edukacji w tym zakresie na poziomie akademickim.

Polscy pracownicy socjalni jak i nauczyciele pracy socjalnej - w swoich wysiłkach w stawianiu czoła tym nowym wymaganiom i nowej rzeczywistości - potrzebują pogłębionych i zaawansowanych ekspertyz ze Wspólnoty Europejskiej oraz z USA.

2.4. Odniesienia do pracy socjalnej

Samoorganizacja i udział (najsłabszych) grup w życiu społecznym wspomagany jest przez działania w zakresie pracy socjalnej a zwłaszcza poprzez to działanie, które w amerykańskiej literaturze określa się mianem „trzeciej głównej metody” czyli poprzez organizowanie społeczności lokalnej.

„Praktyka organizowania społeczności lokalnej obejmuje planowanie i koordynowanie usług pomocy społecznej, działań i organizacji mieszkańców oraz rozwoju społeczności. Praktyka organizowania społeczności lokalnej w sferze pracy socjalnej opiera się na specjalistycznej wiedzy oraz szczególnych umiejętnościach w zakresie organizacji i planowania. Pracownik socjalny organizujący społeczność (środowisko) posługujący się tą metodą zauważa nietypową rzecz, że współpracuje on nie tylko z jednostkami i grupami ale również z placówkami w danym środowisku, rozmaitymi instytucjami oraz agendami rządowymi.” (Morris Cohen: „Organizowanie społeczności lokalnej oraz przykłady zastosowań”, w Arthur Fink: „Obszary pracy socjalnej”, Holt, Rinehart i Winston, Nowy Jork etc. 1978). Według Freda Milsona („Wprowadzenie do organizacji społeczności lokalnej”, Routkedge & Kegan Paul, London i Boston 1974), praca pracownika socjalnego pracującego ze społecznością obejmuje: „a. wspieranie ludzi ze społeczności lokalnej w decydowaniu, planowaniu i podejmowaniu działań w odniesieniu do własnych potrzeb, z uwzględnieniem wsparcia ze wszystkich dostępnych źródeł zewnętrznych;

b. wspieranie lokalnych służb w celu zwiększenia ich efektywności, użyteczności i dostępności dla tych, którym próbują one wyjść na przeciw;

c. uwzględnianie - w planowaniu swoich działań na rzecz ludzi - wzajemnych zależności występujących pomiędzy różnymi służbami;

d. przewidywanie koniecznych przekształceń tak, aby móc wyjść na przeciw nowym potrzebom społecznym w ciągle zmieniających się warunkach.”

Milson uważa, że „(...) samym sednem całej pracy ze społecznością lokalną jest to, by umożliwić ludziom odgrywanie bardziej efektywnej roli w sprawach społecznych".

Pracownicy socjalni pracujący ze społecznościami na Zachodzie udowodnili, że są w stanie umożliwić, stymulować i wspierać formy samopomocy, samoorganizacji, grupy interesu oraz działania obywatelskie. Oni to odegrali istotną rolę w tworzeniu państwa dobrobytu. W Wielkiej Brytanii organizacja społeczności lokalnej jest szeroko dostępna (obejmuje ona również drugą z podstawowych metod pracy socjalnej tj. metodę grupową oraz edukację dorosłych) i oficjalnie określana jest mianem „edukacji społeczności i to zarówno na poziomie edukacji akademickiej jak i polityki lokalnej.

Brytyjska „organizacja społeczności lokalnej” obejmuje pracę ze społecznością lokalną, pracę ze społecznościami nieterytorialnymi (wyróżnianymi na podstawie innych kryteriów), oświatę dorosłych oraz pracę obejmującą sfery związane z kultury i rekreacją. Jeżeli chodzi o Holandię, to sytuacja jest mniej więcej podobna. W języku holenderskim mówi się o „Cultureel Maatschappelijke Vorming”. Holandia znana jest z ekspertyz i doświadczeń w (konkretniej określonych działach) organizacji społeczności takich jak teoria, metody, dydaktyka i praktyka.(patrz spostrzeżenia H. Broekmana ,,Opbouwwerk, Methoden, technieken en terreinen", Dr. Gradus Hendriks-stichting, Den Haag 1991, ISBN 9072846044).Ze względu na wyżej wymienione powody, zarówno polskie instytucje jak i pracownicy są bardzo zainteresowani współpracą ze stroną holenderską.

2.5. Instytucje biorące udział w Projekcie

SPPSS w Gdańsku jest pierwszą w Polsce - po roku 1989 - szkołą nowego typu zajmującą się pracą socjalną. Szkoła ta powstała w 1991 roku i wciąż pełni funcję pewnego wzorca dla pozostałych dwunastu tego typu placówek w kraju.

Do SPPSS w Gdańsku uczęszcza 181 słuchaczy „dziennych” oraz 176 słuchaczy „zaocznych”. Szkoła ta również - w ramach własnego Regionalnego Ośrodka Szkoleń - zapewnia dodatkowe treningi oraz prowadzi zajęcia dla pracowników socjalnych , którzy chcieliby kontynuować swoją edukację. W roku 1996 w tych szkoleniach wzięło udział około 800 pracowników socjalnych. SPPSS zatrudnia 28 pracowników na pełnym etacie oraz 12 pracowników w niepełnym wymiarze godzin. Wszystkie Szkoły Policealne Pracowników Służb Społecznych są finansowane przez Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej w Warszawie. Program szkół obejmuje 2,5 roku nauki (5 semestrów) - patrz załącznik nr 1 - a słuchacze otrzymują po jej ukończeniu oficjalnie uznany dyplom. Szkoły te umożliwiają również dokształcanie się pracowników socjalnych. Na szczeblu krajowym Szkoły Policealne Pracowników Służb Społecznych są członkami Stowarzyszenia na Rzecz Edukacji Socjalnej. Dyrektor SPPSS w Gdańsku jest prezesem tego Stowarzyszenia. SPPSS W Gdańsku jest bardzo dobrze osadzona w regionalnej strukturze pomocy społecznej, w której to pozostałe dwie instytucje realizujące program tj. MOPS i WZPS odgrywają wiodącą rolę.

Wszyscy dyrektorzy zarówno SPPSS, MOPS jak i WZPS pełnią znaczące funkcje i mają kontakty na szczeblu ogólnopolskim. Ta istotna pozycja może okazać się przydatna przy próbie rozpowszechnienia efektów realizacji Projektu MATRA w zakresie Organizowania Społeczności Lokalnej tj. opracowanych materiałów oraz osiągniętych wyników.

Katedra Pracy Socjalnej NHL aktywnie działa w Polsce od 1991 roku. NHL pełniła wiodącą rolę w Projekcie TEMPUS - a realizowanym wspólnie z Uniwersytetem Adama Mickiewicza i służbami socjalnymi w Poznaniu (1992-1995). W tym i późniejszym okresie NHL zainicjowała różnego rodzaju działania (nauczanie, „tydzień holenderski” w Gdańsku, wymiana studentów), podtrzymując zarazem związki z Uniwersytetami i Szkołami Policealnymi Pracowników Służb Społecznych w Gdańsku i Poznaniu oraz z Wyższą Szkołą Humanistyczną w Koszalinie. Te polskie powiązania NHL będą pomocne przy propagowaniu efektów Projektu MATRA. Katedra Pracy Socjalnej NHL proponuje formy kształcenia, które przez oficjalną „zewnętrzną” komisję wizytacyjną uznane zostały za jedne z najlepszych w kraju. Katedra ta proponuje różnorodne specjalizacje a wśród nich istniejącą od dawna specjalizację nt. organizowania społeczności lokalnej. Dwaj wykładowcy są w pełni specjalistami w tym zakresie a co najmniej trzej inni mogą zaoferować wsparcie w zakresie „know how”. Szef tej Katedry (A.P.C.M. de Wit) z chęcią zaproponował udział w konsultacjach na rzecz polskich kolegów a profesjonalny pracownik socjalny - dyrektor lokalnej instytucji działającej w sferze pracy socjalnej (P. van Zwol) - ma również zamiar wziąć udział Projekcie. Kwalifikacje i doświadczenie proponowanego managera Projektu (drs. W.M.J. Bloka) obejmują: metody nauczania, teorię pracy socjalnej i problematykę związaną z organizowaniem społeczności lokalnej, przygotowywanie projektów oraz umiejętności menedżerskie. Począwszy od roku 1992 kilkakrotnie w ciągu każdego roku drs. W.M.J. Blok prowadzi w naszym kraju zajęcia a ponadto inicjuje i koordynuje różnego rodzaju działania podejmowane w Polsce przez jego uczelnię.

3. Cele

3.1 Cele długo i krótkoterminowe

Projekt MATRA zatytułowany: Organizowanie społeczności lokalnej w Polsce - zwany dalej Projektem OSL- ma wspomóc działanie mechanizmów demokratyzacji i współuczestnictwa w procesie transformacji ustrojowej w Polsce, poprzez inicjowanie, rozwój i praktyczne wprowadzenie (edukacji na rzecz) profesjonalnego wspierania najsłabszych grup naszego społeczeństwa. Wynikiem tej działalności winna być poprawa warunków życia tych grup oraz wzrost ich społecznego znaczenia.

Aby zrealizować te zamierzenia Projekt OSL wygeneruje zaistnienie w regionie gdańskim szerokiego spektrum zróżnicowanych działań (spełniających zarazem pilotażową rolę w odniesieniu do całego kraju), pokazując potencjał, możliwości i konkretne efekty wykorzystywania metody środowiskowej. Działania te będą podejmowane na terenie województwa gdańskiego (później pomorskiego) w ramach istniejących już programów nauczania i przy wykorzystaniu obecnie istniejącego systemu instytucjonalnego. Umiejscowienie programu w ramach obecnie istniejącej rzeczywistości jest czynione świadomie, umożliwia ono bowiem kontynuację i upowszechnienie w/w Projektu. Zamierzone efekty wynikające z realizacji omawianego projektu są wymienione i opisanew punkcie 3.2. Cele Projektu OSL znajdują dokładne odzwierciedlenie w programie MATRA, gdyż przyczyniają się do powstania struktur, formuł, metod i wiedzy przydatnej przy włączaniu społeczności lokalnej w proces transformacji systemowej. Pozostałe wyjaśnienia - patrz punkt 6.1.

3.2. Efekty działania i ich popularyzacja

Projekt OSL pociągnie za sobą powstanie szerokiego spektrum rozmaitych działań i ich efektów. Z założenia w projekcie tym główny nacisk kładzie się na to, aby stworzyć możliwości wieloczynnikowego wpływu na polski system nauczania pracy socjalnej oraz praktykę tak, aby oprócz niezbędnego wprowadzenia móc zastosować teorię, metody i sposoby działania charakterystyczne dla organizowania społeczności lokalnej. Takie podejście jest niezbędne z dwóch powodów: pilotażowego charakteru tego projektu w skali kraju oraz z potrzeby utrwalenia i zapewnienia ciągłości tego typu aktywności w regionie gdańskim w dłuższej perspektywie .

Realizacja omawianego Projektu obejmie:

a. Opracowanie i wdrożenie w Szkole Policealnej Pracowników Służb Społecznych (SPPSS) w Gdańsku jednorocznej specjalizacji zatytułowanej: Organizowanie społeczności lokalnej - Przynajmniej 15 z 60 słuchaczy dziennych oraz (w późniejszym okresie) określona liczba słuchaczy zaocznych będzie realizować tę specjalizację w trakcie 4 i 5 semestru nauki. Wspomniana specjalizacja obejmie 50-60% godzin zatwierdzonego programu nauczania, z uwzględnieniem praktyk, a w efekcie będzie wpisana do dyplomu jako samodzielna specjalizacja (patrz suplement 1 obejmujący Ramowy plan nauczania). Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej (finansujące SPPSS w Gdańsku) zostało o tym Projekcie poinformowane, wystawiło mu pozytywną opinię oraz wydało zgodę na wprowadzenie tej nowej specjalizacji do programu nauczania.

b. Przeprowadzenie w wybranych środowiskach regionu gdańskiego trzech małych projektów z zastosowaniem w praktyce zasad organizowania społeczności lokalnej - MOPS zainicjuje oraz będzie wspierał realizację trzech małych projektów OSL na terenie Gdańska: jednego „kategorialnego” (categorical) kierowanego do ludzi starych (z ich współudziałem) oraz dwóch terytorialnych (neighbourhood projects). Te projekty spełniają zarówno funkcję pilotażową jak i treningową, gdyż pokazują, jak praca ze społecznością jest realizowana, stwarzając zarazem możliwość gromadzenia doświadczeń.

c. Przygotowanie miejsc praktyk dla słuchaczy SPPSS, którzy wybrali tę specjalizację, włączenie ich do realizacji w/w projektów OSL oraz nadzór nad ich pracą w trakcie praktyk - Słuchacze SPPSS, którzy wybrali Specjalizację z zakresu organizowania społeczności będą mieli możliwość gromadzenia praktycznych doświadczeń w związku z realizacją ww. projektów.

d. Skrypt dla słuchaczy nt. organizowania społeczności lokalnej - Przed przystąpieniem do realizacji tej specjalizacji będzie mieć miejsce gromadzenie, opracowywanie i tłumaczenie odpowiednich książek, artykułów, opisów i przykładów odnoszących się do teorii, metod, praktyki oraz sposobów nauczania, stosowanych przy organizowaniu społeczności lokalnej. Wykłady i ćwiczenia (trainings) są (z perspektywy zakładającej rozwój) traktowane jako swego rodzaju przymiarki („try outs). Uważna refleksja i ocena doświadczeń znajdzie swoje odzwierciedlenie w ostatecznej wersji książki, która będzie mogła być przydatna w trakcie edukacji naszych słuchaczy w kolejnych latach (bądź przy realizacji innych zadań).

e. Podręcznik (wraz z omówieniem polskiego programu zajęć) nt. organizowania społeczności lokalnej - Cały przebieg wdrażania Specjalizacji OSL - w formie zrealizowanej przez SPPSS w Gdańsku - zostanie dokładnie opisany. Opis ten obejmie również uwagi metodyczne (podręcznik) dla nauczycieli / wykładowców różnych typów szkół i placówek zajmujących się edukacją w zakresie pracy socjalnej.

f. Dwa kursy dla pracowników socjalnych nt. organizowania społeczności lokalnej - W ramach istniejącego już Regionalnego Ośrodka Szkoleń zostaną przygotowane, przeprowadzone i ocenione dwa kursy OSL: jeden wprowadzający i jeden obejmujący problematykę pogłębioną.

g. Pakiet dydaktyczny dla pracowników socjalnych nt. organizowania społeczności lokalnej - Wspomniane w punkcie f. kursy będą wykorzystane przy weryfikacji przydatności teoretycznych, metodologicznych, praktycznych i dydaktycznych materiałów nt. organizowania społeczności lokalnej, przygotowanych z myślą o pracownikach socjalnych. Spostrzeżenia wynikające z tej weryfikacji - łącznie z opisem programu, poradami dydaktycznymi i przykładami zastosowania metody środowiskowej - posłużą do stworzenia pakietu szkoleniowego dla specjalistów pragnących w Polsce prowadzić szkolenia z tego zakresu.

h. Szkolenia dla nauczycieli nt. organizowania społeczności lokalnej - W ramach Stowarzyszenia Na Rzecz Rozwoju Edukacji Socjalnej zorganizowane zostaną dwa intensywne kursy nt. organizowania społeczności lokalnej skierowane do nauczycieli pracy socjalnej: jeden dla nauczycieli z regionu gdańskiego a drugi dla nauczycieli wszystkich szkół pracy socjalnej. Kursy te obejmować będą: wprowadzenie do teorii, metod i praktyki stosowanej w organizowaniu społeczności, prezentacje efektywności proponowanych materiałów dydaktycznych, różnorodność ujęć analizowanej problematyki oraz ćwiczenia.

i. Regionalną oraz ogólnopolską konferencję poświęconą organizowaniu społeczności lokalnej - Obie konferencje mają (bezpośrednio i pośrednio) popularyzować i promować sposoby organizowania społeczności lokalnej w Polsce. Konferencje te - i to zarówno na poziomie lokalnym jak i ogólnopolskim - mają do spełnienia trzy zadania: (1) stworzą platformę służącą prezentacji gdańskich dokonań i doświadczeń, (2) przyczynią się do rozpowszechnienia i wymiany informacji nt. organizowania społeczności lokalnej oraz (3) umożliwią debatę na temat konieczności i możliwości wykorzystywania zasad organizowania społeczności lokalnej w polskiej praktyce.

j. Film video i/lub kronikę fotograficzną dotyczącą realizacji Projektu oraz jego efektów - Wykorzystanie tych mediów będzie sprzyjać promocji sposobów organizowania społeczności lokalnej - poprzez odpowiedzi na pytania: dlaczego, co i w jaki sposób - stanowiąc zarazem jeden z elementów sprawozdania odnośnie efektów realizacji Programu MATRA. NHL dysponuje profesjonalistami, którzy mogą sprawnie wykonać to zadanie.

k. Końcowy raport z Projektu MATRA - Raport ten umożliwi przegląd i ocenę całego procesu realizacji Projektu i jego efektów. Pojawi się on na zakończenie współpracy a każdy z jej uczestników przyczyni się do jego powstania.

Jak już wcześnie wspomniano, wszystkie efekty wynikające z realizacji Projektu poświeconego organizowaniuspołeczności lokalnej są bezpośrednio bądź pośrednio nastawione na popularyzację zarówno sposobów działania w tym zakresie jak i ich wyników.

4. Sposób realizacji

4.1 Zadania i formy działalności

W celu realizacji Projektu dokonany zostanie skoordynowany podział zadań.

Partnerzy biorący udział w przedsięwzięciu uzgodnili co następuje:

Szkoła Policealna Pracowników Służb Społecznych w Gdańsku:

a. Lokalne koordynowanie Projektu;

b. Inicjacja, opracowanie, przygotowanie i realizacja produktów a, d, e, f, h, oraz i (patrz 3.2); c. Wkład w przygotowywanie końcowego raportu na temat Projektu

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Gdańsku:

a. Inicjacja, opracowanie, przygotowanie i realizacja produktów b oraz c (patrz 3.2);

b. Wspomaganie SPPSS w realizacji produktów a, f, g oraz i (patrz 3.2);

c. Wkład w przygotowywanie końcowego raportu na temat Projektu, opis wykonanych prac, napotkanych problemów, osiągniętych rezultatów oraz możliwości kontynuacji (prowadzonych prac).

Wojewódzki Zespół Pomocy Społecznej w Gdańsku:

a. Wspomaganie MOPS;

b. Wspomaganie SPPSS w realizacji produktów a, f, g oraz i (patrz 3.2);

c. Wkład w przygotowywanie końcowego raportu na temat Projektu

Noordelijke Hogeschool Leeuwarden:

a. Kierownictwo oraz finansowa kontrola Projektu;

b. Zaopatrywanie SPPSS i MOPS w niezbędne materiały, pomoc dydaktyczną i know-how;

c. Konsultacje i wspieranie polskiego personelu MATRA (w zakresie wszystkich produktów wymienionych w 3.2);

d. Szkolenia nauczycieli i pracowników socjalnych (produkty f, oraz h);

e. Aktywne uczestnictwo w konferencjach regionalnej i ogólnokrajowej (produkt i);

f. Film video oraz raport fotograficzny; g. Przygotowanie i sporządzenie końcowego raportu Projektu (produkt k).

Konsultacje i wspieranie polskiego personelu MATRA będzie miało charakter ciągły w czasie całego 2,5 letniego okresu trwania projektu. Korzystanie z szybkiej i niezawodnej komunikacji za pomocą poczty elektronicznej pomiędzy podstawowym personelem projektu ma kluczowe znaczenie (patrz rozdział 5). Podobnie jest z dostępnością odpowiedniego budżetu przeznaczonego na pokrycie kosztów podróży.

4.2 Etapy/ harmonogram realizacji

Działania zmierzające do zrealizowania celów Projektu, zostały pogrupowane według następujących etapów (faz realizacji projektu):

Etap realizacji

Planowane działania

Rezultaty

Faza wstępna

(2 miesiące)

98.10-11

Zapoznanie się z problematyką przedmiotu, konsultacje, planowanie pracy, tłumaczenie podstawowych tekstów , angielsko-polska strona internetowa

98.10 wprowadzenie

98.11 formowanie zespołu, plan pracy, tłumaczenia, strona internetowa

Faza przygotowawcza

(4 miesiące)

98.12-99.03

98.12-99.03 prace badawcze i edytorskie, zbieranie danych, tłumaczenie literatury, kontakty

99.01 rozpoczęcie opracowywania 3 projektów OSL w regionie gdańskim

99.02 (7-13) - wizyta studyjna w Holandii

99.03 wizyta holenderskich konsultantów, rozpoczęcie opracowywania programu nauczania

98.12-99.03 polskie tłumaczenia literatury przedmiotu

99.01-99.03 przegląd oraz raporty dot. literatury materiałów dydaktycznych i praktycznych zastosowań metody

Faza opracowywania

(4 miesiące)

99.04-07

(kontynuacja prac przygotowawczych)

99.04 start pierwszego projektu OSL

99.04-07 opracowanie programu nauczania specjalizacji OSL

99.04/05 lekcje pilotażowe I

99.04/06 wymiana studentów(1-2 tyg.)

99.05 kurs stopnia podst. dla prac. socjalnych

99.05/06 wizyta konsultantów z Holandii

99.04 jeden finalny i dwa wstępne plany projektów OSL

99.07 program nauczania, broszura informacyjna dla studentów, nauczycieli i pracowników socjalnych

Faza opracowywania i realizacji:

(15 miesięcy)

99.08-2000.10

99.09 informowanie i rekrutacja uczniów 99.09/10 wizyta studyjna w Holandii

99.09-11 start pozostałych 2 projektów OSL

99.09-11 lekcje pilotażowe II

99.10/12 konferencja regionalna

2000.02-01.02 wprowadzenia programu nauczania w SPPSS (łącznie z praktykami)

2000.03-04 regionalne lub krajowe szkolenie nauczycieli

2000.03-10 wizyta studyjna w Holandii

2000.05 szkolenie drugiego stopnia dla pracowników socjalnych

2000.09-11 film video i raport fotograf.

2000.9-12 krajowe szkolenie nauczycieli, wizyta konsultantów holenderskich, wymiana studentów

99.09 dwa finalne projekty OSL

99.12 raport z konferencji regionalnej

2000.02 skrypt przedmiotu Organizowanie Społeczności Lokalnej

Faza realizacji i publikacji oraz ewaluacji

(5 miesięcy)

2000.11-2001.03

2000.11-01.03: sporządzanie raportów, prace edytorskie, tłumaczenia, wizyta studyjna w Holandii, wizyta hol. konsultantów, wymiana studentów, publikacje dot. projektu i propagowanie rezultatów

2001.02 konferencja ogólnokrajowa oraz ukończenie specjalizacji OSL przez pierwszych absolwentów

2001.03 ostateczna ewaluacja

2001.01 Pakiet dydaktyczny

2001.02 Raport dot. 3 projektów OSL, Film video i raport fotograficzny

2001.03 Raport z konferencji ogólnokrajowej, Publikacja dot. projektu i programu nauczania, Raport końcowy

5. Zasoby

Całkowite koszty projektu "Organizowanie Społeczności Lokalnej", który mają zostać poniesione przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Holandii zostały opisane w budżecie projektu.

5.1 Zasoby Ludzkie

Głównym zasobami decydującymi o wdrożeniu projektu i realizacji jego celów są (jak zawsze w sferze społecznej) zasoby ludzki. Po "polskiej stronie" projekt będzie wdrażany przez następujący zespół:

Personel podstawowy:

- współtwórca programu/koordynator lokalny zatrudniony w wymiarze 24 godzin tygodniowo

- pracownik naukowo dydaktyczny /współtwórca projektu zatrudniony w wymiarze 20 godzin

tygodniowo

- współtwórca projektu/ pracownik socjalny zatrudniony w wymiarze 20 godzin tygodniowo

Personel wspierający:

- nauczyciel pracy socjalnej zatrudniony w wymiarze 10 godzin tygodniowo

- konsultant(WZPS) /współorganizator projektu zatrudniony w wymiarze 8 godzin tygodniowo

- współorganizator projektu/ -sekretarka zatrudniona w wymiarze 12 godzin tygodniowo

- asystent finansowy zatrudniony w wymiarze 8 godzin tygodniowo

- grupa tłumaczy zatrudniona w wymiarze ogółem 12 godzin tygodniowo.

Po "stronie holenderskiej" zespół realizujący projekt składa się z:

Personel podstawowy:

- współtwórca programu /kierownik projektu zatrudniony w wymiarze 14 godzin tygodniowo

Personel wspierający:

- grupa 8 osób zatrudnionych w wymiarze ogółem 6 godzin kontraktowanych doraźnie do

realizacji czasowo wyznaczanych zadań, składająca się z 4 wykładowców różnych dyscyplin,

dwóch pracowników zajmujących się metodą środowiskową i jednego managera -specjalisty

do spraw kształcenia

- współorganizator projektu/sekretarka zatrudniona w wymiarze 6 godzin tygodniowo

- asystent finansowy zatrudniony w wymiarze 8 godzin tygodniowo

- filmowiec i fotograf z Centrum Audiowizualnego NHL zatrudniony w wymiarze 2 godzin

tygodniowo, które mają zostać zrealizowane w 2000 i 2001 roku (patrz 4.2)

Bilateralny charakter współpracy wymaga częstej i intensywnej komunikacji, konsultacji oraz wzajemnie udzielanego wsparcia co będzie szczególnie widoczne w przypadku organizacji wymiany studentów. Powoduje to konieczność wydzielenia odpowiedniego budżetu na potrzeby pokrywania wydatków związanych z podróżami, komunikacją, kosztami monitoringu oraz tłumaczeń ustnych i pisemnych. Korzystanie przez personel podstawowy z szybkiej i niezawodnej formy komunikacji jaką jest poczta elektroniczna ma kluczowe znaczenie. Podobnie jest z kwestią dostępności odpowiedniego budżetu na potrzeby podróży zwłaszcza kierownika projektu i lokalnego koordynatora (podróż samolotem pozwala na organizowanie krótkich pobytów).

Zapotrzebowanie na literaturę i materiały, różnorodność produktów projektu i konieczność ich rozpowszechniania (patrz 3.2) są też nie bez wpływu na finanse projektu.

Wszystkie te koszty są dodatkowymi kosztami które nie mogą być pokryte przez normalne budżety polskich i holenderskich instytucji biorących udział w projekcie. Instytucje te są organizacjami typu non profit (nie nastawionymi na osiąganie zysku) i pozostają finansowo powiązane z budżetami rządowymi i odpowiednimi regulacjami prawnymi.

5.2. Wkład regionu korzystającego z projektu

Trzech polskich partnerów oferuje za darmo różnorodne udogodnienia infrastrukturalne (zakwaterowanie, wyposażenie) i usługi (wspieranie projektu, kontakty). W oparciu o holenderskie doświadczenia można stwierdzić, że jest to hojna oferta. Wkład ten umożliwia realizację działań związanych z wdrażaniem projektu w ramach istniejącej infrastruktury i struktur organizacyjnych.

Kursy na temat "Organizowania Społeczności Lokalnej" prowadzone dla pracowników socjalnych i szkolenie nauczycieli będą włączone w istniejące rozwiązanie finansowe. Tylko godziny dydaktyczne i koszty podróży zaangażowanego personelu MATRA będą finansowane z funduszu projektu.

Polskie szkoły i instytucje pomocy społecznej działają w oparciu o skromne środki a więc nie mają innych możliwości niż wymienione powyżej aby wnieść swój bezpośredni wkład finansowy w realizację przedsięwzięcia.

6. Znaczenie Projektu

6.1 Powiązanie projektu z celami działalności programu MATRA

MATRA jest programu wspierającym rozwój procesu transformacji społecznej w Europie Środkowej i Wschodniej. Przez transformację społeczną rozumie się tu: (..) proces przemian mających wpływ na państwo, jego instytucje i organizacje społeczne (oraz wzajemne stosunki tychże) zmierzający ku sytuacji, kiedy jednostki będą w stanie przejąć podstawową odpowiedzialność za kształt społeczeństwa, w którym funkcjonują (Program MATRA str.1)

Organizowanie społeczności lokalnej ma i zawsze miało na celu stymulowanie tak rozumianych procesów przemian. Używając słów Miltona (patrz rozdział 2.4) można powiedzieć "(..) zasadniczym celem wszystkich działań związanych z "organizowaniem społeczności lokalnej" jest uzdolnienie członków danej społeczności do odgrywania aktywniejszej roli życiu społecznym".

Program MATRA cechuje się dwojakim podejściem do kwestii transformacji społecznej publicznym i rządowym. Aspekt publiczny (cytując punkt 2 programu MATRA) "(..) może przejawiać się w formie promowania praworządności i możliwości korzystania z ochrony prawnej, skłaniania do aktywnego korzystania z dostępnych procedur sadowych, zwiększania publicznego zaangażowania w procesy decyzyjne oraz zachęcania jednostek do organizowania się (sic!). Wiąże się też on z promowaniem społecznej świadomości, pluralizmu i inicjatywy (sic!)" Cytowane powyżej zdania mogą być uważane za istotę "Organizowania Społeczności Lokalnej" ponieważ " ...Praktyka Organizowania Społeczności Lokalnej obejmuje planowanie i koordynowanie usług pomocy społecznej, organizowanie obywateli i ich akcje a także (wspieranie) rozwoju społeczności." (Morris Cohen cytowany w rozdziale 2.4)

Polska potrzebuje "Organizowania Społeczności Lokalnej" w procesie swojego społecznego rozwoju. Powyższa opinia została także podkreślona przez trzech polskich partnerów projektu w ich listach intencyjnych zawartych w suplemencie nr 2.

6.2 Istota i znaczenie udziału strony holenderskiej

Istota i znaczenie udziału strony holenderskiej w realizacji niniejszego projektu zostały już opisane w rozdziale 2.4. Noordelijke Hogeschool Leeuwarden jest w stanie zapewnić niezbędne doświadczenie i pomoc.

6.3 Oczekiwane pozytywne rezultaty i efekty projektu

Celem projektu z zakresu "Organizowania Społeczności Lokalnej" jest tworzenie warunków dla społecznej partycypacji i organizowania się obywateli w Polsce. Działania prowadzone w ramach projektu będą dotyczyły następujących sfer: edukacyjnej, organizacyjnej, ideologicznej i praktycznej.

Projekt zakłada przeniesienie zachodnich materiałów, dorobku teoretycznego i doświadczenia do istniejącej w Polsce infrastruktury społecznej. "Implantacja" ta ma dokonać się z uwzględnieniem polskiej specyfiki ponieważ przeprowadzona zostanie przez wykwalifikowanych polskich pracowników posiadających znajomość lokalnych realiów i działających w ramach polskich instytucji. Holenderscy pracownicy projektu będą dostarczać wiedzy i wspierać swym doświadczeniem polskich kolegów.

Projekt "Organizowane Społeczności Lokalnej" może zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na ten rodzaj "nowoczesnych" metod pracy socjalnej. Wnika ono także z przyszłego członkostwa Polski w Unii Europejskiej.

Przeniesienie na polski grunt zachodnich metod Organizowania Społeczności Lokalnej realizowane przez Polaków na polski sposób jest główną zasadą projektu. W połączeniu z charakterystycznym dla tego rodzaju metod podejściem - skoncentrowanym wysiłku zmierzającym do osiągnięcia całej gamy wzajemnie powiązanych działań i produktów - projekt gwarantuje efektywną realizację i pożyteczne rezultaty.

Pilotażowy charakter projektu, praktyczne efekty i fakt zaangażowania w realizację czterech współpracujących ze sobą instytucji (łącznie z Noordelijke Hogeschool Leeuwarden i jej polskimi kontaktami) stanowią gwarancję rozpowszechniania związanych z nim idei.

Z tego punktu widzenia projekt "Organizowanie Społeczności Lokalnej" może mieć duży wpływ na Polską Pracę i Edukację Socjalną. Może się on stać początkiem tworzenia się pewnej profesjonalnej i instytucjonalnej infrastruktury wspierającej rozwój społeczny i demokratyzację polskiego społeczeństwa.

7. Warunki i efektywność realizacji projektu

Realne możliwości systematycznej realizacji projektu "Organizowanie Społecznosci Lokalnej" zależą od dostępności odpowiednich środków oraz stworzenia optymalnych warunków, w których środki te mogły by być efektywnie wykorzystane.

7.1 Osoby realizujące projekt (personel)

Zasoby ludzkie są decydującym czynnikiem warunkującym pomyślne wprowadzenie projektu. Cele, podstawowa zasada i sposób podejścia do tematu właściwy projektowi "Organizowanie Społeczności Lokalnej" wymagają stworzenia lokalnego zespołu, którego członkowie pochodzą z realizujących projekt instytucji a nie z poza nich. Wymóg ten wiąże się z trzema następującymi problemami:

a. Posiadaniem kwalifikacji do prowadzenia prac badawczych i rozwoju projektu (r&d) - Trzech członków podstawowego personelu programu musi posiadać cechy predestynujące ich do takich właśnie działań. Ponieważ nie są to zadania powszechnie realizowane przez pracowników możliwości ich odpowiedniego wyboru są ograniczone. Na szczęście znaleziono Gdańsku trzy osoby o wymaganych kwalifikacjach (patrz suplement 3).

b. Znajomością języka angielskiego - Znajomość języka angielskiego (lub niemieckiego) nie jest powszechną umiejętnością pośród posiadających doświadczenie zawodowe i wykształcenie wyższe Polaków, ponieważ uczyli się oni języka rosyjskiego jako pierwszego języka obcego. Na szczęście dla dwóch z trojga osób podstawowego personelu projektu język angielski jest pierwszym językiem obcym. Dla wszystkich innych członków lokalnego zespołu realizującego projekt dostępność tłumaczeń ma zasadnicze znaczenie. Problem ten rozwiązano przeznaczając odpowiednią, elastycznie traktowaną, cześć budżetu na tłumaczenia.

c. Dyspozycyjnością personelu a jego wynagrodzeniem - Jako relikt z okresu komunistycznego, zarobki w sferze oświaty i pomocy społecznej należą do najniższych w Polsce. Większość pracowników zmuszona jest więc do poszukiwania dodatkowego zatrudnienia. Powstaje więc problem dyspozycyjności zatrudnianych osób. Jest oczywistym, że rzeczywista dyspozycyjność wykwalifikowanego Polskiego personelu jest warunkiem sine equa non dla realizacji projektu "Organizowanie Społeczności Lokalnej".

Istnieją dwa powiązane ze sobą warunki, których spełnienie pozwoli uniknąć problemów związanych z dyspozycyjnością pracowników: (1) właściwe wynagrodzenie związane ze specyfiką pracy i jej nowatorskim charakterem oraz uwzględniające występującą w Polsce stopę inflacji; (2) surowe warunki i kontrola wynikające z podpisywanych umów o pracę.

Ad1: Jest rzeczą właściwą i rozsądną zrekompensować specyficzny i nowatorski a jednocześnie ograniczony w czasie charakter wykonywanej pracy poprzez podwyżkę w wysokości 40 -50 % przeciętnego wynagrodzenia.

Powyższe dotyczy wynagrodzeń personelu wspierającego projektu MATRA.

Trójka pracowników stanowiących personel podstawowy znajduje się w szczególnej sytuacji realizują oni (wysoce odpowiedzialne) funkcje rozwojowo badawcze. Zlecone im zadania nie są rzeczą powszechną w praktyce Polskiej oświaty i pomocy społecznej. Dlatego w tym przypadku wydaje się odpowiednie opłacać ich w wysokości dwukrotnej pensji nauczyciela/pracownika socjalnego.

Ad. 2: Dostępność personelu MATRA na poziomie lokalnym musi być zagwarantowana poprzez następujące regulacje zawarte w umowie zatrudnienia przez Szkołę Policealną Pracowników Służb Społecznych w Gdańsku oraz poprzez odpowiednią kontrolę tychże w czasie trwania projektu:

- wymóg, że łączna liczba godzin pracy, włączając w to prace wykonywane w ramach projektu

MATRA, nie może przekroczyć 60 godzin na tydzień

- specyfikację wszystkich innych prac wykonywanych przez pracownika, z wymienieniem liczby

przepracowywanych godzin, potwierdzoną kopiami odpowiednich umów o pracę.

- wymóg, że pracownik jest obowiązany zgłaszać każdą zmianę w zakresie wykonywanych

prac i liczbie przepracowanych godzin oraz zastrzeżenie, że nieprzestrzeganie powyższych

zobowiązań może pociągnąć za sobą nieważność lub zakończenie niniejszej umowy

stosunku pracy, począwszy od końca miesiąca, w którym zostanie ono stwierdzone.

7.2 Efektywność a zyski i koszty wynikające z realizacji projektu

Jak to już wspomniano w punkcie 2.5 oraz 6.3 istnieją wszelkie warunki ku temu by stworzyć trwałą, profesjonalna infrastrukturę wspierającą rozwój społeczny i demokratyzację polskiego społeczeństwa.

Potrzebę dalszych działań w tym względzie opisano w rozdziale 2. Charakter projektu, cele, zasady oraz sposób podejścia do jego realizacji zaprezentowano w rozdziałach 3 i 4.

Można stwierdzić, że projekt "Organizowanie Społecznosci Lokalnej" związany bezpośrednio z funduszem MATRA (patrz punkt 3.1 i 6.1) stanowi interwencję w polską infrastrukturę społeczną podjętą we właściwym czasie i przy pomocy odpowiednich środków. Trwały charakter tej interwencji jest gwarantowany poprzez rosnące zapotrzebowanie na jej produkty oraz fakt, że będzie ona realizowana w Polsce przy wykorzystaniu istniejącej polskiej infrastruktury (punkt 6.3).

Ujmując rzecz w kategoriach zysków i kosztów wszystko uwzględniono wszystkie elementy i przygotowano wszystko z myślą o maksymalnym wpływie projektu na polską sytuację.

8. Organizacja, zarządzanie i kontrola

8.1 Organizacja projektu

Organizacja projektu "Organizowanie Społecznosci Lokalnej" została przestawiona na poniższym schemacie. Najwyższy poziom to poziom instytucjonalny projektu:

8.2 Zakresy odpowiedzialności

1. Cały holenderski personel projektu MATRA jest zatrudniany przez Noordelijke Hogeschool

z Leeuwarden. Cały polski personel projektu MATRA będzie posiadał umowę zatrudnienia

z Szkołą Policealną Pracowników Służb Społecznych w Gdańsku. Dyrektor SPPSS będzie

ich formalnym pracodawcą.

2. Kierownik projektu i koordynator lokalny są odpowiedzialni za przygotowanie, wdrożenie,

sporządzanie raportów i ewaluację projektu. Kierownik projektu jest odpowiedzialny za

całość projektu oraz za jego "holenderską" część. Koordynator lokalny jest odpowiedzialny

za "polską" część projektu.

3. Noordelijke Hogeschool deleguje odpowiedzialność, zadania oraz środki (niezbędne do

realizacji) projektu MATRA jako całości oraz jego "holenderskiej" części, na kierownika

projektu. Dyrektor SPPSS deleguje zadania, środki oraz odpowiedzialność za "polską

część" projektu na osobę lokalnego koordynatora.

4. Koordynator lokalny zarządza całym polskim personelem projektu oraz "polskimi"

wydatkami MATRA. Jest wspierany przez lokalnego asystenta finansowego i lokalnego

sekretarza projektu. Koordynator lokalny przesyła regularnie raporty /- co trzy tygodnie lub

jeśli to konieczne częściej / do kierownika projektu, zawierające informacje na temat

ciągłości realizacji projektu, osiąganych wyników, napotkanych problemów oraz propozycji

ich rozwiązania.

5. Działający na poziomie lokalnym asystent finansowy ponosi, delegowaną mu przez

koordynatora lokalnego, odpowiedzialność za wydatkowanie, księgowanie oraz

sporządzanie raportów dotyczących lokalnych środków finansowych MATRA. Przesyła on

regularne raporty finansowe asystentowi finansowemu Noordelijke Hogeschool, który

ponosi ostateczną, delegowaną mu przez kierownika programu, odpowiedzialność za

finansową stronę projektu. (patrz także 8.3)

6. Cały polski personel MATRA tworzy zespół realizującego projekt, a kierowany przez

koordynatora lokalnego. Zespół odbywa regularne spotkanie co 2-3 tygodnie.

7. W przypadku konfliktów i problemów dotyczących personelu projektu koordynator lokalny

informuje o nich kierownika projektu oraz dyrektora SPPSS. Dyrektor SPPSS podejmuje

odpowiednie decyzje po zasięgnięciu rady kierownika projektu i koordynatora lokalnego.

Przy braku pozytywnych rezultatów, w sytuacji gdy zagrożona jest realizacja całego

projektu, kierownik projektu przesyła raport dyrektorowi Noordelijke Hogeschool .

8. Przed rozpoczęciem projektu zostanie sporządzona i podpisana umowa o współpracy

pomiędzy pięcioma uczestniczącymi w projekcje instytucjami /organizacjami. Dyrektorzy

/przewodniczący współpracujących instytucji spotkają się dwa razy w Polsce w czasie

trwania projektu z kierownikiem projektu i koordynatorem lokalnym. Ocenią oni przebieg

realizacji projektu i przekażą swoje uwagi kierownikowi projektu i koordynatorowi

lokalnemu. Jeśli okaże się to konieczne podejmą oni odpowiednie decyzje w oparciu o

sugestie kierownika projektu.

8.3 Kontrola i procedury finansowe

Asystent finansowy SPPSS będzie księgował wszystkie wydatki związane z realizacją projektu zgodnie z wytycznymi sformułowanymi przez asystenta finansowego działu księgowości Noordelijke Hogeschool. W tym celu asystent finansowy NHL sporządzi odpowiednie formularze raportów finansowych wraz z instrukcją określającą sposób posługiwania się tymże dokumentami. Instrukcja zawierać będzie obszerne informacje na temat wszystkich rodzajów kosztów i zostanie przygotowana w języku holenderskim, angielskim oraz polskim w celu uniknięcia nieporozumień.

Asystent finansowy SPPSS będzie zobowiązany do regularnego przesyłania raportów - na przykład co miesiąc (10 dni po zakończeniu danego miesiąca) do asystenta finansowego NHL. Asystent finansowy NHL prześle swojemu polskiemu koledze odpowiednie pokwitowanie z chwilą gdy dotrą do niego raport i dokumenty. Asystent finansowy SPPSS otrzyma także od asystenta finansowego NHL pismo zawierające komentarze do polskiego raportu. W ten sposób niewłaściwe zaksięgowanie kosztów będzie mogło być łatwo skorygowane.

Asystent finansowy NHL, członek personelu administracyjnego uczelni /Dział Księgowości/ dokona zaksięgowania wszystkich związanych z realizacja projektu kosztów w taki sposób aby mogły być one łatwo wykorzystane na potrzeby sprawozdawczości - wykazując całościowo i w szczegółach wysokość, czas i sposób wykorzystania funduszy w poszczególnych okresach czasu. Asystent finansowy NHL będzie też prawdopodobnie monitorował sytuację finansową w trakcje trwania projektu. Możliwe jest też, że księgowanie i nadzór /monitoring / będzie wykonywany przez różne osoby w celu uniknięcia niewłaściwego księgowania i rozbieżności w raportach. Raporty dotyczące wydatków i związane z nimi działania kontrolujące wykorzystywanie przekazywanych funduszy będą podejmowane przez asystenta finansowego NHL. Raporty te będą sporządzane co 6 miesięcy zgodnie z terminami wymienionymi w dokumencie "Planowany Przepływ Funduszy" Ministerstwa Spraw Zagranicznych Holandii (w ciągu 30 dni po zakończeniu wspomnianego 6-cio miesięcznego okresu). Dla potrzeb bieżącego nadzoru i wewnętrznych procedur kontrolnych raporty będą sporządzane co miesiąc, wykazując poniesione w tym okresie koszty, przeznaczony na 6 miesięcy budżet oraz różnic pomiędzy nimi (B minus A równa się C). Wszystkie raporty będą ujmowały budżet w rozbiciu na poszczególne grupy kosztów. W ten sposób subsydiujący będzie w stanie bez trudności dokonać ostatecznego sprawdzenia wydatków i zadecydować o przekazaniu następnej transzy funduszy.

Literatura

- Broekman, Harry: "Opbouwwerk, Methoden, technieken an terreinen", Dr Gradus Hendriks-

stichting, Den Haag 1991, ISBN 9072846044

- Cohen, Morris: "Community organisation and illustration of practice", in Arthur Fink: "The

field of social work", Holt,Reinhart and Winston, New York etc. 1978

- European Bank for Reconstruction and Development EBRD: "Transition Report 1997",

London 1997

- Henderson , Paul and Tomas , David: "Skills in neighbourhood work", Gerge Allen and

Unwin, London 1980

- Kolarska -Bobiñska, Lena: "Civil Society and Social Anomy in Poland" in Acta Sociologica

1990 (33), 4, str. 277-288

- Milson, Fred: "An Introduction to Community Work," Routkedge & Kegan Paul, London and

Boston 1974

- Rees, Wim van: "A Survey of Contemporary Community Development in Europe", Dr Gradus

Hendriks-stichting, Den Haag 1991, ISBN 90-728846-06-0

Suplement

polskie listy intencyjne

/Tłumaczenie na j. polski tekstu listu intencyjnego:/

Szkoła Policealna Pracowników Służb Społecznych

ul. Hallera 245

80-520 Gdańsk

Ministerstwo Spraw Zagranicznych DES/EA

LIST INTENCYJNY

Dotyczący projektu pilotażowego mającego na celu wprowadzenie specjalizacji "Organizowanie Społeczności Lokalnej" w Szkole Policealnej Pracowników Służb Społecznych w Gdańsku. Od sześciu lat dokonuje się w Polsce transformacja z państwa komunistycznego w otwarte społeczeństwo demokratyczne. Jest to czas kiedy kształtują się instytucjonalne i społeczne struktury nowego potencjalnego członka Wspólnoty Europejskiej.

Jesteśmy przekonani, że projekt realizowany przez naszą szkołę oraz jej polskich i holenderskich partnerów może się przyczynić do pozytywnych zmian w dziedzinie szeroko rozumianej pomocy społecznej. W Polsce używane są tylko niektóre metody interwencji w zakresie organizowania społeczności lokalnej ale jak dotąd metody te nie były stosowane kompleksowo, nie istnieje też w polskich szkołach pracy socjalnej oddzielna specjalizacja kształcąca słuchaczy w wyżej wspomnianej dziedzinie.

Oprócz pionierskiego charakteru przedsięwzięcia i jego oczywistego wpływu na pomoc społeczną w Polsce istnieją też liczne, bezpośrednie korzyści jakie projekt może przynieść naszej szkołe. Spodziewamy się, że projekt ten:

- dostarczy naszym słuchaczom wiedzy i niezbędnych umiejętności związanych z metodą środowiskową,,

- stworzy nowe możliwości, dla tych społeczności lokalnych, w których uczniowie będą realizować swoje projekty socjalne,

- wzbogaci program szkoły i umożliwi podniesienie kwalifikacji osób nauczających w szkole,

- stworzy możliwości współpracy studentów i nauczycieli ze studentami i personelem Noordelijke Hogeschool Leeuwarden oraz umożliwi korzystanie z holenderskich doświadczeń i uwag,

- będzie promował szkołę w ramach regionu, pośród szkół i instytucji działających na polu pomocy społecznej .

Chcielibyśmy zatem oficjalnie zadeklarować nasze zaangażowanie się w zadania i działania opisane w planie projektu. Jesteśmy gotowi współpracować ze wszystkimi partnerami biorącymi udział w realizacji projektu oraz zapewnić całą niezbędną infrastrukturę /sale wykładowe, hotel oraz sprzęt dydaktyczny itp./ oraz wszelką pomoc - tak jak to zostało określone w planie projektu. Akceptujemy jego treść oraz przyjmujemy pełną odpowiedzialność za realizacje naszej części zobowiązań.

Zaakceptowane i zaaprobowane w listopadzie 1996

przez Alicję Majewską -Gałęziak

Dyrektora Szkoły Policealnej Pracowników Służb Społecznych w Gdańsku

/Tłumaczenie na j. polski tekstu listu intencyjnego:/

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Gdańsku

pl. Demokratów 13

80-543 Gdańsk

Ministerstwo Spraw Zagranicznych DES/EA

LIST INTENCYJNY

Dotyczący projektu pilotażowego mającego na celu wprowadzenie specjalizacji "Organizowanie Społeczności Lokalnej" w Szkole Policealnej Pracowników Służb Społecznych w Gdańsku. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Gdańsku współpracuje z Policealną Szkołą Pracowników Służb Społecznych od czasu jej powstania. Ośrodek zapewniał miejsca praktyk oraz służył swoim doświadczeniem zarówno personelowi dydaktycznemu szkoły jak i jej uczniom. Jesteśmy także jednym z głównych pracodawców dla absolwentów szkoły. Mamy głębokie przekonanie, że wspomniana wyżej współpraca jest korzystna dla obu naszych instytucji i z tego też powodu chcielibyśmy włączyć się w projekt MATRA - organizując oraz prowadząc praktyki uczniów nowej specjalizacji "Organizowanie Społeczności Lokalnej".

Inicjatywa Noordelijke Hogeschool z Leeuwarden i Policealnej Szkoły Pracowników Służb Społecznych w Gdańsku jest zgodna z realizowaną ostatnio polityką naszej instytucji, która kładzie nacisk na potrzebę bardziej kompleksowego, wychodzącego ku środowisku i prewencyjnego podejścia do pracy socjalnej. Uznając znaczenie metody środowiskowej (metody związanej z organizowaniem społeczności lokalnej) dla dobra najbardziej zagrożonych grup społecznych, doceniamy wszystkie wysiłki zmierzające ku profesjonalnemu kształceniu w tej właśnie dziedzinie. Wierzymy, że dzięki projektowi będziemy w stanie skorzystać z doświadczeń holenderskich oraz uzyskamy szansę na zatrudnienie w przyszłości pracowników o lepszych kwalifikacjach.

Chcielibyśmy zatem oficjalnie zadeklarować nasze zaangażowanie w zadania i działania opisane w planie projektu. Jesteśmy gotowi współpracować ze wszystkimi partnerami realizującymi projekt oraz zapewniać wszelką pomoc i udogodnienia niezbędne do zorganizowania wynikających z projektu praktyk. Przyjmujemy pełną odpowiedzialność za realizacje naszej części zobowiązań.

Zaakceptowane i zaaprobowane w grudniu 1996

przez Krystynę Zygmuncik

Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdańsku

/Tłumaczenie na j. polski tekstu listu intencyjnego:/

Wojewódzki Zespół Pomocy Społecznej w Gdańsku

ul. Okopowa 21/27

80-958 Gdańsk

Ministerstwo Spraw Zagranicznych DES/EA

LIST INTENCYJNY

Dotyczący projektu pilotażowego mającego na celu wprowadzenie specjalizacji "Organizowanie Społeczności Lokalnej" w Szkole Policealnej Pracowników Służb Społecznych w Gdańsku. Wojewódzki Zespół Pomocy Społecznej w Gdańsku był zawsze zaangażowany w aktywne wspieranie różnych form współpracy międzynarodowej. Jesteśmy głęboko przekonani, że zwłaszcza kraje o dobrze rozwiniętych systemach pomocy społecznej takie jak Holandia, mogą zaoferować nam bezcenne doświadczenie dotyczące nowoczesnych metod pracy socjalnej.

Inicjatywa Noordelijke Hogeschool z Leeuwarden oraz Policealnej Szkoły Pracowników Służb Społecznych w Gdańsku jest najlepszą ilustracją przedstawionej powyżej tezy. Uznając znaczenie metody środowiskowej (metody związanej z organizowaniem społeczności lokalnej) dla dobra najbardziej zagrożonych grup społecznych doceniamy wszystkie wysiłki zmierzające ku profesjonalnemu kształceniu w tej właśnie dziedzinie. Podejście typowe dla metody środowiskowej jets zgodne z polityką naszej instytucji, zakładającą uzupełnianie dawnych metod pomocy bezpośredniej działaniami o charakterze prewencyjnym i wychodzącymi naprzeciw zapotrzebowaniu środowiska.

Chcielibyśmy zatem oficjalnie zadeklarować nasze zaangażowanie się w zadania i działania opisane w planie projektu. Jesteśmy gotowi wspierać i zachęcać do działania Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Gdańsku w ramach zadań przydzielonych mu w projektcie MATRA. Zobowiązujemy się także do wspierania projektu i rozpowszechniania jego wyników pośród innych instytucji, które nadzorujemy w naszym regionie.

Zaakceptowane i zaaprobowane w grudniu 1996

przez Janusza Gałęziaka

Dyrektora Wojewódzkiego Zespołu Pomocy Społecznej w Gdańsku